Jìngtíng Lǜ Xuě

Jìngtíng Lǜ Xuě là một trong những loại trà xanh lịch sử lâu đời nhất của Trung Quốc, ra đời từ thời Minh và từng là trà cống nạp (gòngchá) dưới các triều Minh và Thanh. Loại trà này, có kỹ thuật sản xuất bị thất truyền vào cuối thời Thanh và chỉ được phục dựng lại vào năm 1978, nằm trong bộ ba danh trà vĩ đại của tỉnh An Huy cùng với Huángshān Máo Fēng (黄山毛峰) và Liù’ān Guā Piàn (六安瓜片). Tên gọi đầy chất thơ – “Tuyết xanh núi Kính Đình” – bắt nguồn từ lớp lông tơ trắng (báiháo) xoay tròn trong chén như những bông tuyết khi pha.

1. Phân loại và Nguồn gốc:

• Loại: Trà xanh (không lên men), hồng thanh (烘青, hōngqīng) – sấy khô bằng phương pháp gia nhiệt (sấy lò than).
• Phân hạng: Danh trà lịch sử của Trung Quốc (历史名茶, lìshǐ míngchá).
• Xuất xứ: Trung Quốc, tỉnh An Huy (安徽, Ānhuī), địa cấp thị Tuyên Thành (宣城, Xuānchéng), khu Tuyên Châu (宣州区, Xuānzhōu Qū), núi Jìngtíng Shān (敬亭山, Jìngtíng Shān). Vùng lõi sản xuất tập trung trên đỉnh chính Yī Fēng (一峰) và các vườn trà liền kề – Míngxiāng Tái (茗香台), Shàngshíbà (上十坝), cùng những khu vực khác trên sườn núi phía bắc ở độ cao 300–500 mét.
• Tọa độ địa lý: Khoảng 31°00′ vĩ Bắc, 118°40′ kinh Đông.

2. Lịch sử và Ý nghĩa Văn hóa:

• Lịch sử: Jìngtíng Lǜ Xuě ra đời dưới thời nhà Minh (1368–1644). Dưới các triều Minh và Thanh, trà được đưa vào danh mục trà tiến cống cho triều đình. Theo “Huyện chí Tuyên Thành” (《宣城县志》, Xuānchéng Xiànzhì), vào thời Minh – Thanh mỗi năm có 300 cân (khoảng 150 kg) loại trà này được chở về kinh sư. Thời Khang Hy, thi nhân kiêm học giả Shī Rùnzhāng (施闰章, Shī Rùnzhāng) đã ca ngợi trà trong thơ, củng cố danh tiếng văn chương của nó. Cuối triều Thanh, kỹ thuật chế biến bị thất truyền. Năm 1972, trường trà dưới chân núi Kính Đình Sơn (敬亭山茶场) bắt đầu khôi phục công thức, và đến năm 1978 kỹ thuật đã được phục dựng thành công. Năm 1976, nhà văn hóa – xã hội nổi tiếng Guō Mòruò (郭沫若, Guō Mòruò) tự tay đề thư pháp “Jìngtíng Lǜ Xuě”, trở thành biểu tượng của loại trà này. Năm 1983, trà được Bộ Kinh tế Đối ngoại Trung Quốc cấp chứng chỉ danh dự. Năm 2010, kỹ thuật làm Jìngtíng Lǜ Xuě được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể tỉnh An Huy. Quy trình hái và chế biến trà này đã được đưa vào giáo trình chính thức của các trường đại học chuyên ngành trà.

• Tên gọi: Mỗi thành phần trong tên đều mang một tầng ý nghĩa. “Jìngtíng” (敬亭) – tên núi; nguyên gốc gọi là Zhāotíng Shān (昭亭山, Zhāotíng Shān), nhưng vào đầu triều Tây Tấn (năm 266 CN) đã được đổi tên để tránh phạm húy tên của hoàng đế Sīmǎ Zhāo (司马昭). “Lǜ” (绿, lǜ) – “xanh”, chỉ màu của búp và lá trà. “Xuě” (雪, xuě) – “tuyết”, gợi lớp lông tơ trắng (báiháo) phủ dày trên cánh trà, khi pha sẽ tách ra xoay tròn trong nước, tạo hiệu ứng như những bông tuyết rơi. Cũng có truyền thuyết dân gian kể rằng “Lǜ Xuě” (Tuyết Xanh) là tên một cô gái thợ làm trà tài ba. Để chạy trốn sự dòm ngó của một viên quan địa phương, nàng đã gieo mình xuống vực, còn những lá trà trong sọt rơi vãi đã mọc lan khắp sườn núi. Người đời sau lấy tên nàng đặt cho trà để tưởng nhớ.

• Ý nghĩa văn hóa: Núi Kính Đình là một trong những “núi thơ” (诗山, Shī Shān) nổi tiếng nhất miền Nam Trung Hoa. Ngọn núi từng được thi nhân Nam Tề Xiè Tiǎo (谢朓, Xiè Tiǎo, 464–499) ca tụng, còn bậc vĩ nhân Lǐ Bái (李白, Lǐ Bái) đã bảy lần lên núi và để lại 45 bài thơ, trong đó có bài bất hủ “Ngồi một mình trên núi Kính Đình” (《独坐敬亭山》). Trải hơn một ngàn năm – từ thời Lục triều đến triều Thanh – đã có trên 300 văn nhân, bao gồm Bái Jūyì, Dù Mù, Ōuyáng Xiū, Huáng Tíngjiān, Sū Shì và Wén Tiānxiáng, làm thơ về ngọn núi này. Loại trà sinh ra trên sườn núi huyền thoại ấy ngay từ đầu đã gắn bó khăng khít với truyền thống văn chương. Thi nhân triều Thanh Shī Rùnzhāng từng viết: “Rót vào sứ trắng – chẳng thể phân biệt cùng [nước tinh khiết], như thể hương hoa hòa cùng suối núi”. Họa sĩ Méi Gēng (梅庚, Méi Gēng) cũng ca ngợi trà, ghi nhận “sắc như nước thu, vị như phong lan”. Jìngtíng Lǜ Xuě cùng với Huángshān Máo Fēng và Liù’ān Guā Piàn tạo thành bộ ba chính thống “Tam đại danh trà An Huy” (安徽三大名茶).

3. Mô tả Thực vật và Nguyên liệu:

• Giống / Dòng trà: Dòng trà chủ lực là Xuānchéng Jiānyè (宣城尖叶, Xuānchéng Jiānyè) – một giống hạt được nhà nước công nhận (国家级有性系良种). Đây là dạng thân bụi (Camellia sinensis var. sinensis) với lá cỡ trung bình, tán nửa xòe. Búp non màu vàng lục, phủ dày lông tơ. Trọng lượng 100 búp tiêu chuẩn “búp + ba lá” khoảng 64 g. Dòng trà này có khả năng chịu rét và chịu hạn cao, đồng thời giữ độ non lâu cho búp (持嫩性强, chí nèn xìng qiáng).
• Hái trà: Thu hái hàng năm trong khoảng từ Thanh Minh (清明, Qīngmíng, đầu tháng Tư) đến Cốc Vũ (谷雨, Gǔyǔ, trung – hạ tuần tháng Tư). Tiêu chuẩn hái – “một lá ôm một búp” (一叶抱一芯): búp chưa nở hoặc mới nở với một lá non dài khoảng một thốn (寸, ~3,3 cm).
• Tiêu chuẩn hái: Đối với hạng đặc biệt (tèjí) – chỉ dùng búp đơn độc hoặc búp cùng lá thứ nhất chưa bung; hạng một – búp một lá; hạng hai – búp hai lá mới hé mở. Yêu cầu hái được đúc kết trong bốn chữ: “nèn, jūn, jìng, qí” (嫩、均、净、齐) – non, đều, sạch, ngay thẳng.
• Yêu cầu nguyên liệu: Chỉ dùng búp non, nguyên vẹn, không lá già, đồng đều kích thước, không tạp mùi lạ.

4. Thổ nhưỡng và Đặc điểm Trồng trọt:

• Khí hậu và địa hình: Núi Kính Đình nằm trong vùng chuyển tiếp giữa khu vực núi Nam An Huy (皖南山区) và đồng bằng ven sông Trường Giang. Khí hậu cận nhiệt đới với bốn mùa rõ rệt. Nhiệt độ trung bình năm 15–16,8 °C. Lượng mưa năm 1500–2000 mm. Thời kỳ không sương giá trên 220 ngày. Độ ẩm không khí trung bình năm trên 80%. Độ che phủ rừng trên núi Kính Đình đạt 96,3%, nhờ đó cây trà nhận được chủ yếu là ánh sáng tán xạ, giúp tích lũy axit amin và hạn chế hình thành xơ thô trong búp.
• Độ cao trồng trọt: Các vườn trà chính nằm ở độ cao 300–500 mét so với mực nước biển. Nguyên liệu giá trị nhất được thu hái từ các sườn núi phía bắc gần đỉnh chính.
• Đất đai: Đất hình thành từ quá trình phong hóa sa thạch. Phản ứng axit yếu (pH 4,5–5,0), hàm lượng mùn và các nguyên tố khoáng cao, bao gồm selen và i-ốt. Thành phần này mang lại cho trà một hương vị khoáng chất phong phú và góp phần tạo nên mùi thơm đặc trưng.

5. Công nghệ Sản xuất:

Sản xuất Jìngtíng Lǜ Xuě bao gồm sáu công đoạn liên hoàn. Điểm đặc sắc then chốt – kỹ thuật tạo hình thủ công “dā lǒng lǐ tiáo” (搭拢理条) tạo nên dáng “lưỡi chim sẻ” đặc trưng, cùng với đó là công đoạn sấy cuối cùng bằng than củi hòe (槐炭烘笼, huáitàn hōnglóng), giúp khóa hương và đảm bảo độ bền khi bảo quản.

1. Rải lá tươi (鲜叶摊放, xiānyè tānfàng): Nguyên liệu sau khi hái được rải thành lớp mỏng trên mẹt tre từ 2–3 giờ để loại bỏ tự nhiên phần nước dư thừa và đánh thức hương thơm.
2. “Diệt men” (杀青, shāqīng): Tiến hành trong chảo gang ở nhiệt độ 130–140 °C. Mỗi mẻ dùng 200–250 g nguyên liệu. Trong 2 phút đầu, lá được đảo mạnh (抖, dǒu), sau đó luân phiên đảo và hấp nhanh (闷, mèn). Kiểm soát nhiệt độ chính xác là tối quan trọng: quá nóng sinh vị khét, chưa đủ nhiệt để lại mùi cỏ tươi. Sau khi diệt men, lá được trải ra cho nguội.
3. Tạo hình (做形, zuòxíng): Tiến hành ở nhiệt độ ~60 °C. Sử dụng kỹ thuật tay “dā lǒng lǐ tiáo” (搭拢理条): người thợ dùng đồng thời bốn ngón và ngón cái, giữ lá trà trong lòng bàn tay và nắn thành những “lưỡi” nhẵn, thẳng. Lực tác động được điều chỉnh theo nguyên tắc “nhẹ – mạnh – nhẹ” (轻-重-轻), ngăn ngừa lá bị tối màu và gãy búp.
4. Sấy sơ (毛烘, máo hōng): Bắt đầu ở 110 °C rồi giảm nhiệt dần (梯度降温, tīdù jiàngwēn). Công đoạn này cố định hình dáng và loại bỏ phần lớn độ ẩm còn lại.
5. Sấy hoàn thiện (足烘, zú hōng): Tiến hành ở 60 °C trên lửa “tối” nhỏ (暗火慢烘, ànhuǒ mànhōng) cho đến khi độ ẩm ≤5%. Chính ở công đoạn này, những giỏ than hòe được sử dụng, tạo cho trà sắc hương hạt dẻ đặc trưng.
6. Phân hạng (分级, fēnjí): Trà thành phẩm được phân loại theo kích thước, độ nguyên vẹn và lượng lông tơ, chia làm bốn hạng.

6. Đặc điểm Cảm quan:

• Ngoại hình trà khô: Cánh trà có dạng “lưỡi chim sẻ” (雀舌形, quèshé xíng) – thẳng, chắc, hơi dẹt, đàn hồi khi chạm tay. Màu sắc – lục bảo đậm, phủ nhiều lông tơ trắng, đôi chỗ ánh vàng (hạng đặc biệt, tèjí). Trà không lẫn mảnh vụn hay bụi. Trà thượng hạng có độ xoắn chặt và nước bóng rõ.
• Hương trà khô: Nốt hương chủ đạo – hạt dẻ rang (板栗香, bǎnlì xiāng), điểm tô bởi sắc phong lan (兰花香, lánhuā xiāng). Tùy theo vi khí hậu của vùng trồng còn có thể xuất hiện hương kim ngân hoa (金银花香, jīnyínhuā xiāng). Hương thơm tươi mới, tinh khiết và bền.
• Hương nước trà: Đậm đà và kéo dài, với lõi hạt dẻ rõ nét, những nốt hoa bao quanh và nền “xanh” tươi mát. Khi chén trà nguội, mở ra những sắc thái mật ong và hạt.
• Vị: Tươi mát (鲜爽, xiānshuǎng), mềm mại, hài hòa (醇和, chúnhé), ngọt rõ (甘, gān) với hậu vị ngọt trở lại kéo dài (回甘, huígān). Thân trà mật độ vừa phải, không đắng, không chát quá nếu pha đúng cách. Trà thượng hạng còn bộc lộ thêm sắc đậu tươi và một chút kem sữa.
• Màu nước: Xanh non ánh vàng (嫩绿明亮, nèn lǜ míng liàng), trong suốt và tinh khiết. Khi pha trong cốc thủy tinh có thể thấy rõ những sợi lông tơ trắng tách ra khỏi lá, xoay tròn trong nước, tạo nên hiệu ứng “tuyết xanh” nổi tiếng.
• Xác trà (lá sau khi pha): Những búp và lá non, đàn hồi, xanh tươi, tụ lại thành những “bó hoa” nhỏ gọn (成朵状, chéng duǒ zhuàng). Màu sắc đồng đều và độ nguyên vẹn của lá chứng tỏ chất lượng nguyên liệu cùng sự chế biến khéo léo.

7. Thành phần Hóa học:

Trà có hàm lượng hoạt chất sinh học cao, nhờ đất giàu mùn và điều kiện ánh sáng tán xạ tối ưu.

• Polyphenol (catechin): Hàm lượng polyphenol trà đạt 31,1% – cao hơn đáng kể so với mức trung bình của trà xanh. Các catechin chính gồm epigallocatechin-3-gallat (EGCG), epicatechin-3-gallat (ECG), epigallocatechin (EGC). Tổng hàm lượng catechin là 14,7%. Hoạt tính chống oxy hóa của polyphenol trong trà này được đánh giá cao gấp 18 lần so với vitamin E.
• Axit amin: Hàm lượng axit amin tự do – 4,3%, là một chỉ số cao đối với trà xanh. Phần lớn là L-theanine (L-茶氨酸, L-chá’ānjīsuān), mang lại vị ngọt đặc trưng, độ đầy đặn vị umami và hiệu ứng cộng hưởng với caffeine để tạo trạng thái “tỉnh táo êm dịu”.
• Alkaloid: Caffeine (咖啡碱, kāfēi jiǎn) – thành phần kích thích chính, hoạt động cùng L-theanine. Ngoài ra còn có theobromine và theophylline.
• Vitamin: Vitamin C (axit ascorbic) – hàm lượng cao trong nguyên liệu tươi, được bảo toàn một phần nhờ sấy lò nhẹ nhàng. Vitamin nhóm B (B₁, B₂). Vitamin K.
• Khoáng chất: Kali, mangan. Ghi nhận hàm lượng fluor trong khoảng 200–300 ppm, hỗ trợ củng cố men răng. Thành phần đất cung cấp các nguyên tố vi lượng – selen và i-ốt.
• Tinh dầu: Hương thơm được hình thành trong quá trình diệt men (shāqīng) và sấy than củi hoàn thiện. Các hợp chất tạo mùi chính gồm pyrazine (nốt hạt dẻ), linalool và geraniol (sắc hoa).

8. Lợi ích Sức khỏe:

• Bảo vệ chống oxy hóa: Hàm lượng catechin cao (31,1% polyphenol) mang lại tác dụng trung hòa mạnh mẽ các gốc tự do, hỗ trợ sức khỏe tế bào và làm chậm quá trình lão hóa oxy hóa.
• Tác dụng tỉnh táo êm dịu: Caffeine kết hợp với L-theanine tạo ra trạng thái tập trung tĩnh lặng, không có những đỉnh và sụt năng lượng đột ngột như cà phê.
• Hỗ trợ chức năng nhận thức: L-theanine kích thích phát sinh sóng não alpha, cải thiện khả năng tập trung chú ý, tốc độ phản ứng và sự sáng suốt tư duy.
• Hỗ trợ tiêu hóa: Polyphenol và tannin kích thích tiết enzyme tiêu hóa, giúp tiêu hóa thức ăn dầu mỡ dễ dàng hơn. Theo truyền thống, trà này được uống sau bữa ăn.
• Hỗ trợ tim mạch: Catechin góp phần giảm cholesterol xấu (LDL) bị oxy hóa, duy trì độ đàn hồi thành mạch và ổn định huyết áp khi sử dụng thường xuyên.
• Củng cố men răng: Hàm lượng fluor 200–300 ppm kết hợp với tác dụng kháng khuẩn của catechin (ức chế sự phát triển vi khuẩn gây sâu răng Streptococcus mutans) giúp phòng ngừa sâu răng.
• Hỗ trợ chuyển hóa: Catechin và caffeine cùng kích hoạt sinh nhiệt và thúc đẩy oxy hóa chất béo, góp phần duy trì cân nặng khỏe mạnh.

9. Pha trà:

• Nhiệt độ nước: 80 °C (nước sôi để nguội 3 phút). Quan trọng là không vượt quá 85 °C – nhiệt quá cao phá hủy diệp lục, làm nước trà vàng và sinh vị đắng.
• Lượng trà: 3 g cho 150 ml nước (tỉ lệ 1:50). Nếu dùng phương pháp công phu (gōngfū) – 5 g cho 120 ml.
• Dụng cụ: Cốc thủy tinh (khuyên dùng cho lần đầu thưởng thức – cho phép quan sát hiệu ứng “tuyết bay”); chén sứ trắng gài wǎn (盖碗, gàiwǎn) – tối ưu để cảm nhận hương. Ấm Tử Sa (Yíxīng) không được khuyên dùng: đất sét xốp có thể làm át đi hương hạt dẻ tinh tế.
• Quy trình:
  1. Tráng cốc hoặc gài wǎn bằng nước nóng, rồi chắt bỏ.
  2. Cho trà vào đáy dụng cụ (phương pháp “dưới trước”, 下投法, xiàtóu fǎ).
  3. Đối với trà xanh non, không cần rửa trà. Nếu muốn, có thể “đánh thức” trà nhanh: rót 1/3 lượng nước, lắc nhẹ cốc, để lá ngấm ẩm 10–15 giây (摇香润茶, yáo xiāng rùn chá), sau đó châm nước đầy.
  4. Lần hãm đầu tiên – 1–2 phút. Rót nước trà ra hoặc bắt đầu uống, chừa lại một phần ba nước trong cốc.
  5. Lần hãm thứ hai và thứ ba – tăng thời gian thêm 30 giây. Jìngtíng Lǜ Xuě chất lượng có thể chịu được 3 lần hãm mà vẫn giữ được hương và vị ngọt.

10. Bảo quản:

Jìngtíng Lǜ Xuě, cũng như hầu hết các loại trà xanh tinh tế, rất nhạy cảm với quá trình oxy hóa, độ ẩm và mùi lạ. Điều kiện tối ưu – bao bì kín khí (túi hút chân không hoặc hộp thiếc đậy chặt) ở nhiệt độ 0–5 °C trong tủ lạnh. Trước khi mở, cần để bao bì ở nhiệt độ phòng 1–2 giờ mà không mở nắp – điều này ngăn hơi nước ngưng tụ trên lá trà. Sau khi mở, khuyến cáo dùng hết trong vòng 2–4 tuần. Thời gian bảo quản chung trong bao kín ở nhiệt độ thích hợp – tối đa 12 tháng. Đáng lưu ý, những người thợ khuyên nên chờ khoảng hai tuần sau khi sản xuất rồi mới thử trà lần đầu: trong khoảng thời gian đó, “hỏa khí” (火气, huǒqì) sẽ tiêu tán, và hương vị trở nên mềm mại, tròn trịa hơn.

11. Giá cả và Hàng giả:

Jìngtíng Lǜ Xuě là loại trà có sản lượng hạn chế và bản sắc vùng miền rõ nét, điều này quyết định mức giá tương đối cao. Trà hạng đặc biệt (tèjí) được định giá từ 1200 nhân dân tệ một cân (500 g) trở lên; hạng một và hạng hai dễ tiếp cận hơn đáng kể. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến giá: thời điểm hái (nguyên liệu trước Thanh Minh đắt hơn), phân hạng, tỉ lệ lao động thủ công và uy tín của nhà sản xuất.

Cách tránh hàng giả:

• Hình dáng cánh trà: Jìngtíng Lǜ Xuě thật có hình “lưỡi chim sẻ” đặc trưng – cánh trà thẳng, chắc, không biến dạng, phủ nhiều lông tơ trắng. Hàng giả thường trông kém chặt, kích thước không đồng đều và lẫn mảnh vụn.
• Hương thơm: Hương hạt dẻ tự nhiên với các nốt hoa – dấu hiệu then chốt. Thiếu nốt hạt dẻ, mùi “cỏ khô” hoặc mùi ẩm mốc là dấu hiệu của chất lượng kém hoặc nguyên liệu pha trộn từ vùng khác.
• Nước trà: Trong suốt, xanh non, không đục. Sự xuất hiện của “tuyết bay” là dấu hiệu tốt. Nước trà đục hoặc vàng sậm chứng tỏ nguyên liệu cũ hoặc kém chất lượng.
• Giá cả: Mức giá thấp đáng ngờ (dưới 300–400 nhân dân tệ một cân trong khi được quảng bá là “tèjí”) gần như chắc chắn là hàng nhái.
• Nguồn gốc: Nên mua từ những người bán đáng tin cậy với thông tin minh bạch về địa lý và niên vụ thu hái. Từ năm 2010, kỹ thuật chế biến đã được bảo hộ bởi danh hiệu di sản phi vật thể tỉnh An Huy.

12. Sự thật Thú vị:

• Núi Jìngtíng, nơi trà này sinh trưởng, được gọi là “núi thơ Giang Nam” (江南诗山). Đại thi hào Lǐ Bái đã dành 45 bài thơ cho nó và trong đời đã bảy lần lên núi. Lần ghé thăm cuối cùng của ông là vào năm 761, trước khi mất một năm.
• Khi pha trong cốc thủy tinh trong suốt, Jìngtíng Lǜ Xuě tạo nên một cảnh tượng độc đáo: những sợi lông tơ trắng tách khỏi cánh trà, xoay tròn trong nước tựa những bông tuyết trong khu rừng xanh. Chính hiệu ứng thị giác này đã mang lại cho trà cái tên đầy thi vị.
• Tên gốc của núi Jìngtíng là Zhāotíng (昭亭), nhưng đã bị đổi vào năm 266 để tránh phạm húy tên của người sáng lập triều Tây Tấn – Sīmǎ Zhāo. Đây là một trong những ví dụ nổi tiếng nhất về “kỵ húy” (避讳, bìhuì) lịch sử trong địa danh Trung Quốc.
• Kỹ thuật “Thu hái và chế biến Jìngtíng Lǜ Xuě” đã được đưa vào chương trình giảng dạy quốc gia cho các trường đại học chuyên ngành trà – loại trà duy nhất của Tuyên Thành giành được vinh dự này.
• Độ che phủ rừng trên núi Jìngtíng đạt 96,3%, tạo ra một vi khí hậu độc đáo: ánh sáng tán xạ dồi dào và độ ẩm cao ổn định cho phép cây trà tích lũy axit amin trong khi quá trình hình thành polyphenol diễn ra chậm – đó chính là nguồn gốc của vị ngọt và độ non đặc trưng của trà này.

13. So sánh với các loại trà xanh khác của An Huy:

• Huángshān Máo Fēng (黄山毛峰, Huángshān Máo Fēng): Đến từ dãy Hoàng Sơn phía nam An Huy, ở độ cao 700–1200 m. Cánh trà hơi xoăn với “lá cá” vàng óng (鱼叶金黄). Hương – tươi như phong lan, thanh thoát và cao hơn nốt hạt dẻ của Jìngtíng Lǜ Xuě. Vị có độ tươi mát và trong trẻo rõ rệt, thân trà nhẹ hơn.
• Liù’ān Guā Piàn (六安瓜片, Liù’ān Guā Piàn): Độc đáo ở chỗ chỉ được làm từ phiến lá (không dùng búp và cuống). Hình dạng – dẹt, như hạt hướng dương. Hương – rang, béo bùi, với “hỏa khí” rõ hơn. Vị đầy đặn và đậm đà hơn. Khác với Jìngtíng Lǜ Xuě, ở đây không có hiệu ứng thị giác của lông tơ trắng.
• Tàipíng Hóu Kuí (太平猴魁, Tàipíng Hóu Kuí): Trà xanh lá to từ huyện Thái Bình (nay là quận Hoàng Sơn). Cánh trà – dài (tới 7 cm), dẹt, có vân lưới đặc trưng. Hương – phong lan bền. Về kích thước và hình dạng – hoàn toàn đối lập với những “lưỡi chim sẻ” nhỏ xíu của Jìngtíng Lǜ Xuě.
• Jiǔhuá Máo Fēng (九华毛峰, Jiǔhuá Máo Fēng): Được sản xuất gần núi Cửu Hoa linh thiêng. Tiêu chuẩn hái và kỹ thuật gần giống Jìngtíng Lǜ Xuě, nhưng hương có phần nhiều cỏ hơn, nốt hạt dẻ ít rõ hơn. Liên tưởng văn hóa – mang màu sắc Phật giáo, trái ngược với căn tính “thi ca” của Jìngtíng Lǜ Xuě.

14. Phân hạng và Phân loại Jìngtíng Lǜ Xuě:

• Hạng đặc biệt (特级, tèjí): Chỉ dùng búp đơn độc hoặc tiêu chuẩn “búp + lá thứ nhất chưa bung”. Hình dạng – thẳng, mảnh, “lưỡi chim sẻ” hoàn hảo. Lông tơ ánh vàng phủ ít nhất 80% bề mặt. Hương – hạt dẻ tươi sáng với sắc phong lan bao quanh. Vị – cực kỳ tươi mát, ngọt, với hậu vị (huígān) rõ nét. Nước trà – xanh non, trong suốt. Giá – từ 1200 nhân dân tệ một cân.
• Hạng một (一级, yī jí): Tiêu chuẩn “một búp – một lá”. Cánh trà xanh lục bảo, có lông tơ. Hương – tinh khiết, bền, hạt dẻ. Vị – mềm mại, hài hòa.
• Hạng hai (二级, èr jí): Tiêu chuẩn “búp + hai lá mới hé mở”. Lông tơ ít rõ hơn. Hương – tinh khiết nhưng trầm hơn. Vị – mềm với cường độ huígān thấp hơn.
• Hạng ba (三级, sān jí): Lá trưởng thành chiếm ưu thế. Dùng cho uống hàng ngày và phối trộn.

Kết luận:

Jìngtíng Lǜ Xuě là loại trà mang trong mình một dòng dõi hiếm có: sinh ra trên sườn “núi thơ” nổi tiếng nhất miền Nam Trung Hoa, được các văn nhân từ Xiè Tiǎo đến Guō Mòruò ca tụng, đã từng thất truyền rồi được hồi sinh. Hương hạt dẻ quyện cùng sắc phong lan, vị ngọt thanh sạch với hậu vị kéo dài cùng “vũ điệu của những bông tuyết” mê hoặc trong cốc thủy tinh tạo nên một ấn tượng khó phai. Loại trà này sẽ gần gũi với những người sành trà đang tìm kiếm không chỉ khoái cảm vị giác, mà còn cả chiều sâu văn hóa: đằng sau mỗi chén Jìngtíng Lǜ Xuě là hơn một ngàn năm trăm năm thi ca, núi non và tay nghề thủ công.